POLSKA - WEGRY

Podejmujac probe dyskusji na temat stosunkow polsko-wegierskich w przeciagu jedenastu dlugich wiekow, nalezy przede wszystkim wyjasnic, ze zwiazki polsko-wegierskie, zazwyczaj znakomite w ciagu tego calego okresu, reprezentuja nie tylko wspomnienia, ale rowniez wydarzenia o charakterze tragicznym, lub sentymentalnym. Reprezentuja swiadectwo przeszlosci, doswiadczenie dla terazniejszosci i nadzieje na przyszlosc. I nie tylko dla terazniejszosci i przyszlosci Polski i Wegier - mowiac o Polsce i Wegrzech trzeba miec na uwadze terazniejszosc i przyszlosc Europy Srodkowo-Wschodniej, jako calosci.
Wolnosc w Europie Srodkowo-Wschodniej mialaby szanse i bedzie mozliwa jedynie w oparciu o przyjazn i wspolprace dwoch najwazniejszych regionow tej czesci Europy - Polski i Basenu Karpackiego. Jezeli Polska i Wegry nie sa wolne, inne mniejsze narody Europy Srodkowo-Wschodniej pozostana nadal ofiara obcego imperializmu. Jak stwierdzil Oskar Halecki w swoich Borderlands of Western Civilization [1952]:
"... wolna Europa Srodkowo-Wschodnia jest niezbedna dla zdrowej rownowagi sil na Kontynencie... Czasowe znikniecie calego tego regionu stworzylo niebezpieczne napiecie miedzy tlumionymi nacjonalizmami a pozornie stabilnymi imperializmami, bedacymi zazwyczaj w niebezpiecznej miedzy soba rywalizacji."
W konsekwencji, przedstawienie stosunkow polsko-wegierskich i wzajemnej przyjazni powinno byc czyms znacznie wiecej, jak tylko mila opowiescia dla polskich i wegierskich patriotow. Powinno byc stymulujacym swiadectwem dla innych intelektualistow Europy Srodkowo-Wschodniej, a takze rada i uzytecznym doswiadczeniem dla wszystkich ludow Europy. Jezeli Historia jest rzeczywiscie "wielka nauczycielka Zycia", historia Polski w polaczeniu z historia Wegier powinna byc dobra lekcja nie tylko dla Polakow i Wegrow, ale rowniez dla innych europejczykow i intelektualistow amerykanskich.
Jakie to wspolne cechy, geopolityczne i kulturalne, stymulowaly wspolnote interesow Polski i Wegier?
1. Oba, polski i wegierski, sa starymi narodami europejskimi, ktore ustanowily swa panstwowosc w tym samym, mniej wiecej, czasie - ponad tysiac lat temu;
2. Oba przyjely zachodnie (lacinskie) chrzescijanstwo w zwiazku z utworzeniem swoich panstw narodowych;
3. Oba, w bardzo wczesnym stadium swojej panstwowosci, zidentyfikowaly wspolnote ich przeznaczenia - zagrozenie przez pangermanizm od strony granicy zachodniej i zorientowany na Rosje panslawizm od strony wschodniej.
Zorientowawszy sie w podobienstwie ich sytuacji geopolitycznej, Polska i Wegry zostaly dobrymi sasiadami okazujac sobie nawzajem przyjazn i afekt wrecz bezprzykladne w historii Europy. Identycznosc sytuacji zachecila je do tworzenia wiezow dynastycznych w okresie Sredniowiecza oraz do pozniejszego stalego rozwijania stosunkow politycznych, wojskowych, spolecznych, kulturalnych i ekonomicznych. Stosunki te przyniosly rzeczywiste korzysci obu narodom - uczynily je silniejszymi, bronily je i chronily w przeciagu ponad dziesieciu wiekow.
Tych, ktorzy sklonni sa rozwazac mozliwosc przyjaznych stosunkow miedzy narodami jedynie w oparciu o wspolnote rasy i jezyka, zastanawiac moze przypadek przyjazni polsko-wegierskiej - a fakty mowia za siebie:
- IX wiek zastal na terenach miedzy rzekami Wisla i Odra plemiona slowianskie takie, jak: Polanie, Pomorzanie, Goplanie, Slezanie, Opolanie, Ledzianie, Mazowszanie, Wislanie, Luzyczanie - kolebka narodu polskiego byla niewatpliwie kolebka slowianska;
- w tym samym, mniej wiecej, czasie, kiedy te slowianskie plemiona zamieszkiwaly obszary miedzy Wisla i Odra, przybyly do Europy z Azji i osiadly w Basenie Karpackim plemiona koczownicze, wygladem zblizone do Mongolow i Turkow. Madziarzy (Wegrzy) przybyli by podbic terytoria, nalezace w przeszlosci do wielkiego imperium Attyli, i by odtworzyc karpackie imperium dumnego Chanatu Awarow. Poslugiwali sie roznymi dialektami jezyka madziarskiego (wegierskiego), z duza iloscia slownictwa finskiego i tureckiego. Jezyk tych koczowniczych jezdzcow nie byl jezykiem slowianskim. Ich jezyk nie byl nawet podobny do zadnego z nalezacych do rodziny jezykow indoeuropejskich. Ich rasa moglaby byc okreslona, jako turanska, a jezyk, jako ugrofinska galaz w rodzinie jezykow uralo-altajskich.

• • •

Mimo tak roznych korzeni rasowych, jezykowych i kulturalnych, narody polski i wegierski pozostaja w przyjazni od ponad dziesieciu wiekow

ilustracja na stronie tytulowej: BATORY POD PSKOWEM - obraz jednego z najznamienitszych malarzy polskich XIX wieku, Jana Matejki. Wiele z jego prac przedstawia wazne wydarzenia z dziejow Polski. Ta pokazuje emisariuszy Iwana Groznego proszacych unizenie Krola Polski, Stefana Batorego o pokoj w nastepstwie wojny z Polska, przegranej przez Moskwe.
Stefan Batory - magnat wegierski (Istvan Bathori, Wojewoda Siedmiogrodu), w 1576 roku zostal krolem Polski. W czasie swego panowania (1576-1586) przywrocil Polsce jej dawna potege i swietnosc (Zloty Wiek Polski)

POLAND - HUNGARY
ELECTRONIC MUSEUM

Home

ELECTRONIC MUSEUM holds exclusive copy rights to the layout and to most contents of this web site. Infractions and abuses in any form and by any means shall be prosecuted. Permission for use other than viewing may be granted upon a written request. Only written permissions are considered valid. Terms and conditions may vary.