STOSUNKI POLSKO-BIALORUSKIE POD OKUPACJA SOWIECKA, 1939-1941

STOSUNKI POLSKO-BIALORUSKIE
POD OKUPACJA SOWIECKA, 1939-1941

Marek Wierzbicki

Zakonczenie

Podsumowujac nalezy stwierdzic, ze okupacja sowiecka ziem polnocno-wschodnich II RP w latach 1939-1941 doprowadzila do zauwazalnego pogorszenia stosunkow miedzy ludnoscia polska, a bialoruska.

Wplynal na to, miedzy innymi, fakt diametralnej zmiany sytuacji obu tych narodow pod rzadami sowieckimi - Polacy, z pozycji narodu uprzywilejowanego i dominujacego na tych ziemiach w przedwojennej Polsce, spadli w okresie okupacji sowieckiej do rangi mniejszosci narodowej w Bialoruskiej SSR. I to mniejszosci niejednokrotnie - zwlaszcza w okresie od wrzesnia 1939 do lipca 1940 roku - dyskryminowanej i szykanowanej na rozne sposoby przez wladze sowieckie. Natomiast Bialorusini zyskali - choc niejednokrotnie jedynie iluzorycznie i w sferze propagandowej - pewien awans spoleczny i polityczny. Powodowalo to odmienna ocene rzadow sowieckich - zwlaszcza w okresie pierwszych kilku miesiecy - w srodowiskach polskich i bialoruskich.

Mimo, iz nie wszyscy Bialorusini popierali wladze sowiecka, a z czasem liczba jej przeciwnikow nawet znacznie wzrosla, wsrod Polakow utrwalilo sie przekonanie o antypolskiej i prosowieckiej postawie calej spolecznosci bialoruskiej. Wyrazal to ugruntowany wowczas stereotyp 'Bialorusina-komunisty'.

Istotna role w pogorszeniu stosunkow miedzy Polakami i Bialorusinami odegrala w tym okresie oczywista sprzecznosc interesow, na przyklad: polskiego ziemianstwa i bialoruskich chlopow, obdarowanych przez wladze sowieckie ziemia z majatkow, skonfiskowanych ziemianom. Sprzeczne byly takze interesy usunietych z administracji przez Sowietow przedwojennych polskich urzednikow i wprowadzonych na ich miejsce urzednikow bialoruskich. To samo dotyczylo usuwanych z pracy i szykanowanych przez wladze sowieckie przedwojennych nauczycieli-Polakow, wymienianych w rezultacie sowieckiej reorganizacji systemu oswiaty na Bialorusinow.

Stad, kazda proba przywrocenia status quo sprzed 17 wrzesnia 1939 roku - rozumiana przez Polakow jako przywrocenie stanu "normalnosci" - byla odbierana przez spolecznosc bialoruska, jako zagrozenie jej nowego stanu posiadania, zawdzieczanego zmianom, dokonanym przez wladze sowiecka.

Okupacja sowiecka ziem polnocno-wschodnich II RP zapoczatkowala, trwajacy do konca lat czterdziestych, otwarty konflikt polsko-bialoruski o charakterze politycznym i spolecznym [50]. Jego nastepstwem jest nagromadzenie wzajemnej niecheci, negatywnych stereotypow, mitow i uprzedzen w obu spolecznosciach. O sile tych zjawisk swiadczy fakt, ze sa one widoczne (na przyklad na Bialostocczyznie) nawet w czasach wspolczesnych - ponad pol wieku od zakonczenia II wojny swiatowej.

POLISH-BELORUSSIAN RELATIONS UNDER SOVIET OCCUPATION, 1939-1941
POLAND'S ETHNIC MINORITIES AND THE NAZI-SOVIET OCCUPATION OF POLAND

Home

ELECTRONIC MUSEUM holds the exclusive copyright ownership of the layout and most contents of this web site. Infringements in any form and by any means shall be prosecuted. Permission for uses other than viewing may be granted upon written request. Only express written permissions are considered valid. Terms and conditions may vary.