ZBRODNIE SOWIECKIE NA KRESACH WSCHODNICH II RZECZYPOSPOLITEJ, CZERWIEC-LIPIEC 1941

ZBRODNIE SOWIECKIE NA KRESACH
WSCHODNICH II RZECZYPOSPOLITEJ,
CZERWIEC-LIPIEC 1941

Krzysztof Popinski

1.1 Kresy Wschodnie II Rzeczypospolitej - pojecie ogolne

Daleko na wschod od centrum Europy, na obszarze pomiedzy Baltykiem a Morzem Czarnym, pomiedzy rzekami Bug a Dzwina i Dniepr, znajduje sie wieloetniczna, malo dzis znana, wielokulturowa kraina o bogatej i burzliwej historii. Teren ten, zamieszkaly przez Polakow, Bialorusinow, Litwinow, Ukraincow, a w stosunkowo niedalekiej jeszcze przeszlosci takze Zydow oraz wiele innych mniejszych narodowosci, wchodzil przez stulecia w sklad panstwa polsko-litewskiego, zwanego Rzeczpospolita Obojga Narodow. Jego elity i czesc ludnosci ulegly z czasem stopniowej polonizacji, choc jednoczesnie kultura Wschodnich Kresow odcisnela rowniez swoje niezatarte pietno na kulturze polskiej stajac sie jej wazkim elementem.

Od XVI wieku tereny te staly sie obiektem coraz silniejszej ekspansji imperialnej Rosji, ktorej jednak az do XVIII wieku Rzeczpospolita dawala skuteczny odpor. Pod koniec tegoz stulecia dokonala sie katastrofa slabnacego panstwa polsko-litewskiego, ktore ostatecznie zostalo unicestwione przemoca przez sasiednie mocarstwa - Rosje, Prusy i Austrie. W wyniku tak zwanych "zaborow", calosc Kresow Wschodnich Rzeczypospolitej wchlonieta zostala przez panstwo rosyjskie.

Nie pogodziwszy sie z takim stanem rzeczy, Polacy przez caly wiek XIX dazyli do odzyskania niepodleglosci. Ludnosc polskich Kresow miala w tych dzialaniach powazny udzial. Jednoczesnie jednak, wskutek celowej polityki rosyjskiej oraz obiektywnych procesow budzenia sie swiadomosci narodow ukrainskiego, bialoruskiego i litewskiego, dokonal sie proces znaczacej depolonizacji tych obszarow. Mimo tego, gdy w 1918 roku Polska odzyskala niepodleglosc, dla Polakow bylo rzecza niewyobrazalna, by w sklad odrodzonego Panstwa Polskiego nie weszly jej byle obszary wschodnie. Dazenia te, oczywiste dla Polakow, zderzyly sie z ambicjami niepodleglosciowymi zamieszkalych tam oprocz Polakow narodow oraz z probami rekonstrukcji oslabionej w latach I wojny swiatowej i wskutek Rewolucji Bolszewickiej, Rosji.

Ostateczne ustalenia dokonaly sie na polach bitew wojny polsko-bolszewickiej w latach 1918-1920. Polsce, zwanej II Rzeczpospolita, choc obronila sie przed sowiecka agresja, nie udalo sie w pelni odzyskac obszarow na wschodzie, utraconych wraz z panstwowoscia pod koniec XVIII wieku. Musiala tez pogodzic sie z emancypacja, o wrogim zreszta w stosunku do Polski charakterze, odrodzonego rownolegle z panstwem polskim, panstwa litewskiego. Zamierzenia polityczne Ukraincow i Bialorusinow ulegly czasowemu zalamaniu, choc narody te, zwlaszcza Ukraincy, nie zrezygnowaly z dazen niepodleglosciowych - stawialo je to, naturalnie, w opozycji do panstwowosci polskiej. W takiej sytuacji realia funkcjonowania wschodnich wojewodztw II Rzeczypospolitej, zwlaszcza zamieszkalych przez ludnosc ukrainska, nacechowane byly mniej lub bardziej skrytymi konfliktami narodowosciowymi, ktorych otwarty wybuch powstrzymywal zapewne tylko aparat administracyjno–policyjny panstwa polskiego. Nie zmienialo to jednak faktu, iz Kresy Wschodnie II Rzeczypospolitej stanowily nadal barwna, choc jak mialo sie okazac juz wkrotce takze wybuchowa, mieszanke etniczna i kulturowa.

SOVIET ATROCITIES IN THE EASTERN BORDERLANDS OF THE II REPUBLIC, JUNE-JULY 1941

Home

ELECTRONIC MUSEUM holds the exclusive copyright ownership of the layout and most contents of this web site. Infringements in any form and by any means shall be prosecuted. Permission for uses other than viewing may be granted upon written request. Only express written permissions are considered valid. Terms and conditions may vary.